6 فایده قرص برهموم (Propolis)
۶ فایده قرص برهموم (Propolis)
مقدمه
برهموم مادهای رزینی-مومگونه است که زنبور عسل آن را از جوانهها، صمغ گیاهان و برگها جمع میکند و برای درزگیری و محافظت کندوی خود به کار میبرد.
در چند سال اخیر، قرصها یا کپسولهای برهموم بهعنوان مکمل غذایی به بازار عرضه شدهاند و ادعاهایی درباره فواید مختلف سلامتی برای آن مطرح شده است.
در این مقاله قصد دارم به معرفی علمیتر، فواید، ادعاها، شواهد، دوز، عوارض و احتیاطهای مصرف آن بپردازم.
ترکیب شیمیایی و مکانیسمهای احتمالی اثر
برهموم حاوی ترکیبی پیچیده از مواد بیواکتیو است: فلاونوئیدها، اسیدهای فنولی، ترپنوئیدها، موم و صمغ گیاهی.
چند مکانیسم احتمالی اثر شامل اینها هستند:
* اثرات آنتیاکسیدانی: ترکیبات فنولی میتوانند رادیکالهای آزاد را مهار کنند.
* اثرات ضدالتهابی: کاهش سیتوکینهای التهابی مثل IL-6، TNF-α و کاهش CRP در مطالعات متاتحلیل دیده شده است.
* اثرات ضد میکروبی: برهموم نشان داده علیه باکتریها، قارچها و حتی ویروسها فعالیت دارد.
* تنظیم متابولیسم قند و چربی: برخی مطالعات نشان میدهند در بیماران دیابتی یا مبتلا به اختلال چربی خون ممکن است تأثیرات مثبتی داشته باشد.
شواهد علمی و بررسیها
* مطالعه متاآنالیز روی ۲۷ کارآزمایی کنترلشده نشان داد که مکمل برهموم بهصورت معنیداری CRP، IL-6، TNF-α را کاهش میدهد و ظرفیت آنتیاکسیدانی را افزایش میدهد.
* در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، متاآنالیز جدید نشان میدهد که مصرف برهموم (بخصوص ≥۱۰۰۰ میلیگرم/روز) میتواند قند خون ناشتا، HbA₁c، چربیهای خون را بهبود بخشد.
* در حوزه سلامت دهان، برهموم به عنوان غذایی عملکردی (functional food) در تعدیل میکروبیوم دهان، کاهش پلاک دندانی و پیشگیری از بیماریهای پریودنتال مورد بررسی قرار گرفته است.
فواید مطرحشده قرص برهموم
برخی از فوایدی که برای قرصهای برهموم مطرح شدهاند عبارتاند از:
* کاهش التهاب سیستمیک
* بهبود ظرفیت آنتیاکسیدانی بدن
* کمک به کنترل قند و چربی در دیابتیها
* بهبود سلامت دهان و دندان
* خواص ضد میکروبی و ضد قارچی و ضد ویروسی بالقوه
* تسریع بهبود زخمها و کاهش عفونتها (هرچند دادهها محدودتر است)
دوز مصرف و نحوه استفاده قرص برهموم
* مطالعهها نشان میدهند که دوزهای بالا (مثلاً ≥۱۰۰۰ میلیگرم در روز) ممکن است در بهبود شاخصهای دیابت مؤثر باشند.
* برخی منابع پیشنهاد میدهند مصرف روزانه حدود ۴۰۰-۵۰۰ میلیگرم برای مدت تا ۱۳ ماه بهنظر بیخطر است .
* با این حال، هنوز مرجع دقیق و استاندارد جهانی برای دوز توصیهشده وجود ندارد و کیفیت و ترکیب قرصها بسیار متغیر است.
احتیاطها، عوارض و نکات مهم قرص برهموم
* اگر به محصولات زنبورعسل یا نیش زنبور حساسیت دارید، ممکن است برهموم نیز باعث واکنش آلرژیک شود.
* برهموم ممکن است روند انعقاد خون را تحت تأثیر قرار دهد، لذا در افراد با اختلال خونریزی یا قبل از جراحی باید احتیاط شود.
* بهدلیل فقدان نظارت محکم بر مکملها، ترکیب دقیق، خلوص و تأثیر علمی آنها ممکن است متفاوت و گاهی نامطمئن باشد.
* جایگزین درمانهای پایه نیست؛ بسیاری از ادعاها هنوز به اثبات کامل نرسیده است.
نتیجهگیری قرص برهموم
قرص برهموم بهعنوان یک مکمل طبیعی، پتانسیل خوبی برای مزایایی چون کاهش التهاب، بهبود وضعیت آنتیاکسیدانی، کمک به کنترل دیابت و سلامت دهان دارد. با این حال، نباید آن را جایگزین درمانهای پزشکی نمود و لازم است با پزشک یا داروساز درباره مصرف آن مشورت شود، خصوصاً اگر بیماری زمینهای دارید یا دارویی مصرف میکنید.
